sobota, 29 listopada 2014

Koszęcin i jego mieszkańcy - 1640 rok



Koszęcin ma to ogromne szczęście, że liczący ponad 15 tys jednostek archiwalnych zbiór archiwaliów do XV wieku do 1946 roku  przetrwał zawieruchy wojenne i  można z niego odtworzyć historię naszej miejscowości. Podejmują się tego zadania między innymi pani Sławomira Krupa i pani Barbara Kalinowska - Wójcik. 
Dokumenty te są m.in. materiałem warsztatowym dla studentów. W latach 2006–2011 materiały te były wykorzystywane na zajęciach z translatorium z języka niemieckiego ze studentami historii specjalności archiwalnej Uniwersytetu Śląskiego, którzy dokonywali transliteracji tekstów zachowanych recesów uwłaszczeniowych, tłumaczyli je oraz komentowali w oparciu o literaturę naukową. Dzięki tym warsztatom odczytany został m.in. urbarz dóbr koszęcińskich z 1640roku. 

strona tytułowa





strona ostatnia - kolejni właściciele Koszęcina
Dowiadujemy się z niego  interesujących informacji dotyczących mieszkańców - miedzy innymi ich ilości, przynależności stanowej, wykonywanych zawodów należności jakie byli winni księciu.

W 1640 roku zostały spisane dwa urbarze, jeden obejmujący część z Lublińcem i Kochcicami, którą nabył Andrzej Cellary oraz drugi urbarz, w którym wyszczególniono niektóre powinności spoczywające na mieszkańcach Koszęcina oraz okolicznych wiosek. Jak wynika z samego tytułu: „Urbarium der Herrschafft Koschentin, Wie viel der Unterthaner verhanden, auch dieselbten Einer oder ander an bestendigen, St. Michaelis, silber Zünsen Zugeben vndt sonsten Zu Hoff Robothen schuldig, Ordentlich verzeichnet, vom 11: February, Anno 1640”, w urbarzu ujęto powinności, które poddani mieli świadczyć w dniu Świętego Michała. W lutym 1640 roku w Koszęcinie zostało wymienionych 22 kmieci, którzy byli zobowiązani do odpracowania na pańskich polach wyznaczonych dni odrobkowych, uiszczenia czynszów w wysokości od 1 talara i 18 groszy do 1 talara i 27 groszy, ponadto każdy z nich musiał dostarczyć do dworu 1 kapłona, 2 kury, 30 jajek oraz 5 ćwiertni owsa. Urbarz wspomina również o 22 zagrodnikach, jednak jedynie 13 wymienia z imienia i nazwiska, oraz o 21 rzemieślnikach, którzy byli zobowiązani do uiszczenia do pańskiej kasy od 1 talara i 12–24 groszy do 2 talarów.

Tak duże skupisko ludzi zajmujących się pracami pozarolniczymi świadczy o tym, że Koszęcin pełnił w tamtym czasie rolę istotnego ośrodka, do którego przyjeżdżali również mieszkańcy okolicznych wiosek.(2)

Urbarz można oglądać w zasobach Śląskiej Biblioteki Cyfrowej


(1)               Urbarz – (łac. urbarium) - księga zawierająca spis majątku danego właściciela ziemskiego oraz powinności, głównie pańszczyźnianych, jego poddanych. Urbarze prowadziły księstwa, ziemie, ordynacje czy miasta. W Polsce występowały od XV wieku (Urbarz Trzebnicki z 1410) do końca XVIII.




(2) Barbara Kalinowska-Wójcik, Etapy uwłaszczenia gospodarstw chłopskich w majątku książąt Hohenlohe-Ingelfingen na przykładzie Koszęcina, Szkice Archiwalno-Historyczne nr 7 (2011)



Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza